Prawo pracy: (Nie)oczywiste oblicze mobbingu – staffing
Najczęściej spotykaną formą mobbingu, jest tzw. mobbing klasyczny, którego sprawcą jest przełożony. Zjawiskiem mniej znanym, choć w praktyce równie często występującym jest – staffing – nazywany również mobbingiem pionowym wstępującym.
Czym jest staffing?
Pojęciem tym określa się sytuację, w której podwładny lub grupa podwładnych pracowników uporczywie nęka osobę zatrudnioną na stanowisku kierowniczym. W praktyce często mówi się, że jest to mobbing odwrócony – bowiem w przypadku staffingu, inaczej niż w klasycznym mobbingu – podmiotem niepożądanych zachowań jest pracownik pełniący funkcję przełożonego, a sprawcą – pracownik lub pracownicy pozostający w stosunku podporządkowania.
Jak wygląda staffing?
Staffing jest zjawiskiem obejmującym działania lub zaniechania pracowników, skierowane przeciwko osobie zatrudnionej na stanowisku kierowniczym. Zachowania o charakterze staffingu mogą przybierać różne formy. Począwszy od drobnych przejawów nieposłuszeństwa i nieprofesjonalnej krytyki ze strony podwładnych, po poważniejsze działania, godzące w wizerunek i funkcjonowanie pracodawcy.
Do najczęstszych przykładów staffingu należą: nieustanna krytyka decyzji przełożonego, ignorowanie poleceń służbowych, manipulowanie faktami, tworzenie insynuacji dotyczących życia prywatnego lub zawodowego przełożonego itd. Zachowania te mają na celu podważenie autorytetu przełożonego, przedstawienie go jako osoby niekompetentnej, izolowanie przełożonego od zespołu, zmuszenie go do odejścia z zajmowanego stanowiska, czy nawet miejsca pracy.
Nowelizacja przepisów dotyczących mobbingu
Już 5 listopada 2026 r. wejdzie w życie nowa definicja mobbingu, zgodnie z którą za „mobbing” uznawane będzie zachowanie polegające na uporczywym nękaniu pracownika. „Uporczywość” oznaczać będzie działania powtarzalne, nawracające lub stałe. W myśl nowej regulacji, nękanie pracownika będzie przejawiać się w szczególności przez upokarzanie go, uwłaczanie, zastraszanie, zaniżanie oceny przydatności zawodowej, nieuzasadnione krytykowanie, poniżanie lub ośmieszanie, utrudnianie funkcjonowania w środowisku pracy w zakresie możliwości osiągania efektów pracy, wykonywania zadań służbowych, wykorzystania posiadanych kompetencji, komunikacji ze współpracownikami lub dostępu do koniecznych informacji, izolowanie lub eliminowanie go z zespołu.
Co istotne, wskazane wyżej zachowania nie będą jednak jedynymi, które będą traktowane przez ustawodawcę za mobbing. Zachowania wyżej wymienione zostały jedynie przykładowo wskazane przez ustawodawcę jako przejawy mobbingu. Dodać przy tym należy, że zachowania te mogą występować samodzielnie lub łącznie.
Często, w przypadku staffingu – niezależnie od zachowań opisanych wyżej lub łącznie z nimi – mogą wystąpić także inne działania sprawcy, takie jak np. tworzenie i rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o przełożonym w miejscu pracy, w mediach społecznościowych itp. Warto przy tym mieć na względzie, że staffing obejmuje także nakazanie lub zachęcanie do takich zachowań.
Co nie jest staffingiem?
Nie każde działanie nosi znamiona staffingu. Trzeba przede wszystkim pamiętać, że zachowania o charakterze incydentalnym nie stanowią mobbingu (staffingu), nawet jeśli mogłyby naruszać dobra osobiste pracownika. Należy też pamiętać, że spór czy konflikt pomiędzy przełożonym a podwładnym nie jest traktowany jako mobbing (staffing), choć może stanowić jego przyczynę.
Kwalifikując określone zachowanie jako staffing, trzeba mieć przede wszystkim na uwadze kryteria znowelizowanej ustawy, odnoszące się do mobbingu. Zachowania sprawcy mogą przy tym pokrywać się z tymi wskazanymi w definicji mobbingu, ale nie jest to konieczne. Dla oceny, czy faktycznie mamy do czynienia ze staffingiem, oprócz wystąpienia określonych zachowań, najistotniejsza jest przede wszystkim uporczywość działań sprawcy, względem przełożonego.
Elżbieta Będkowska
Radca prawny