Przegląd prawny

Mechanizm polega na możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów na specjalnie utworzony fundusz na cele inwestycyjne, jeszcze przed faktycznym poniesieniem wydatków na zakup określonych środków trwałych. W praktyce pozwala to przyspieszyć moment rozpoznania kosztu w CIT, co może pozytywnie wpłynąć na płynność finansową przedsiębiorstwa.

Skorzystanie z tej preferencji wymaga jednak spełnienia warunków przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych.

Kto może utworzyć fundusz na cele inwestycyjne?

Możliwość utworzenia funduszu na cele inwestycyjne przysługuje podatnikom CIT, którzy spełniają ustawowe warunki. Mogą to być m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne, a także spółdzielnie.

Rozwiązanie jest skierowane przede wszystkim do podmiotów, które nie wybrały opodatkowania w formie estońskiego CIT, ale jednocześnie spełniają warunki przewidziane dla tej szczególnej formy opodatkowania.

W praktyce z preferencji nie skorzystają m.in. określone przedsiębiorstwa finansowe, podmioty osiągające wysokie przychody pasywne czy niespełniające wymogów dotyczących zatrudnienia lub struktury udziałowej.

W przypadku tej ostatniej przesłanki istotne jest przede wszystkim to, aby wspólnikami spółki lub członkami spółdzielni były wyłącznie osoby fizyczne. Sama spółka lub spółdzielnia nie może natomiast posiadać określonego zaangażowania kapitałowego w innych podmiotach.

Z rozwiązania nie mogą również korzystać m.in. podatnicy postawieni w stan upadłości lub likwidacji, a także niektóre podmioty uczestniczące wcześniej w działaniach reorganizacyjnych.

Dlatego przed utworzeniem funduszu na cele inwestycyjne należy sprawdzić, czy konkretna spółka spełnia wszystkie wymagane warunki.

Fundusz na cele inwestycyjne – jakie warunki trzeba spełnić?

Przepisy ustawy o CIT określają warunki, które umożliwiają wcześniejsze rozpoznanie kosztu podatkowego. Co istotne, muszą one zostać spełnione łącznie.

Najważniejsze z nich to:

1. fundusz na cele inwestycyjne jest tworzony z zysku osiągniętego za poprzedni rok podatkowy – spółka musi więc faktycznie wykazać zysk;
2. równowartość odpisu na fundusz musi zostać wpłacona, najpóźniej w dniu dokonania odpisu, na specjalnie wyodrębniony rachunek bankowy lub rachunek w SKOK;
3. środki nie mogą pochodzić z pożyczki, kredytu, dotacji, subwencji, dopłat ani innych form wsparcia finansowego;
4. zgromadzone pieniądze muszą zostać przeznaczone na określone cele inwestycyjne w ustawowym terminie.

Niespełnienie nawet jednego z wymaganych warunków może oznaczać utratę prawa do rozpoznania kosztu podatkowego. Przy zakładaniu specjalnego rachunku należy również zwrócić uwagę, aby był to rachunek dedykowany i raportowany w ramach STIR.

Na jakie inwestycje można przeznaczyć środki?

Pieniądze zgromadzone w ramach funduszu na cele inwestycyjne nie mogą zostać przeznaczone na dowolny wydatek. Ustawa o CIT określa, jakie inwestycje mogą być finansowane w ramach tego rozwiązania.

Środki można przeznaczyć przede wszystkim na nabycie fabrycznie nowych środków trwałych, ich wytworzenie, a także określone opłaty związane z leasingiem finansowym. Środki trwałe powinny należeć do odpowiednich grup Klasyfikacji Środków Trwałych.

W praktyce mogą to być m.in.:

• maszyny i urządzenia produkcyjne, w tym określone urządzenia telekomunikacyjne,
• linie technologiczne,
• środki transportu wykorzystywane w działalności,
• specjalistyczne wyposażenie.

Środki nie mogą natomiast służyć finansowaniu celów osobistych wspólników lub członków ich rodzin. Przykładem może być samochód osobowy wykorzystywany również na prywatne potrzeby wspólnika.

Jak działa fundusz na cele inwestycyjne? Przykład

Spółka produkcyjna osiągnęła w 2025 r. zysk w wysokości 5 mln zł. W 2027 r. planuje zakup nowoczesnej linii technologicznej o wartości 1 mln zł.

W 2026 r. spółka tworzy fundusz na cele inwestycyjne, wyodrębnia odpowiedni rachunek bankowy i przekazuje na niego 1 mln zł.

Jeżeli spełni wszystkie warunki przewidziane w ustawie o CIT, odpis może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów już w 2026 r., mimo że inwestycja zostanie zrealizowana w 2027 r.

W efekcie spółka może wcześniej obniżyć podstawę opodatkowania CIT, a tym samym poprawić swoją bieżącą płynność finansową.

Jakie korzyści daje fundusz na cele inwestycyjne?

Główną zaletą tego rozwiązania jest możliwość wcześniejszego rozpoznania kosztów uzyskania przychodów. Podatnik nie musi czekać na faktyczne poniesienie wydatku i rozpoczęcie amortyzacji środka trwałego.

Do najważniejszych korzyści należą:

• wcześniejsze rozpoznanie kosztów uzyskania przychodów,
• możliwość obniżenia bieżącego zobowiązania w CIT,
• poprawa płynności finansowej,
• łatwiejsze planowanie inwestycji,
• możliwość finansowania rozwoju przedsiębiorstwa ze środków własnych.

Fundusz na cele inwestycyjne może być więc interesującym narzędziem planowania podatkowego dla podatników CIT, którzy osiągają zyski i planują większe inwestycje rozwojowe.

Fundusz na cele inwestycyjne a pomoc de minimis

Przy korzystaniu z preferencji należy pamiętać również o zasadach dotyczących pomocy de minimis. Korzyść związana z funduszem na cele inwestycyjne stanowi pomoc de minimis, dlatego podatnik powinien uwzględnić związane z nią obowiązki oraz kontrolować dostępny limit takiej pomocy.

Jest to szczególnie istotne w przypadku przedsiębiorstw, które korzystają również z innych form wsparcia zaliczanych do pomocy de minimis. Przed zastosowaniem preferencji warto więc sprawdzić wartość pomocy otrzymanej w odpowiednim okresie i ustalić, czy wykorzystanie funduszu nie doprowadzi do przekroczenia obowiązującego limitu.

Fundusz na cele inwestycyjne – najważniejsze ryzyka

Preferencja wymaga zachowania szczególnej staranności zarówno podczas planowania inwestycji, jak i jej późniejszego rozliczania w CIT.

Do najczęstszych ryzyk należą:

• przekroczenie limitu pomocy de minimis,
• przeznaczenie pieniędzy na wydatki, które nie spełniają ustawowych warunków,
• niedotrzymanie terminów wydatkowania środków,
• brak prawidłowo wyodrębnionego rachunku,
• nieprawidłowe rozliczenie inwestycji korzystającej jednocześnie z innych form dofinansowania.

Naruszenie ustawowych zasad może prowadzić m.in. do konieczności rozpoznania w przychodach równowartości kwot wcześniej zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. Może również skutkować dodatkowymi konsekwencjami podatkowymi i czasową utratą możliwości korzystania z preferencji.

Podsumowanie

Fundusz na cele inwestycyjne może być atrakcyjnym rozwiązaniem dla spółek, które osiągają zyski i planują większe inwestycje finansowane z własnych środków. Jego najważniejszą zaletą jest możliwość wcześniejszego rozpoznania kosztów uzyskania przychodów, co może przełożyć się na niższe bieżące obciążenie w CIT oraz poprawę płynności finansowej.

Korzystanie z funduszu wymaga jednak dokładnego przestrzegania warunków ustawowych. Należy zwrócić uwagę m.in. na źródło i sposób wydatkowania środków, terminy, właściwy rachunek bankowy oraz zasady dotyczące pomocy de minimis.

W praktyce przedsiębiorcy częściej analizują takie rozwiązania jak ulga B+R czy estoński CIT, podczas gdy fundusz na cele inwestycyjne również może być wart rozważenia przez spółki planujące rozwój i znaczące nakłady inwestycyjne.

Karolina Maruszak
Doradca podatkowy

Łukasz Bazański
Radca prawny – partner zarządzający
tel. +48 32 77 45 888

Łukasz Bazański jest partnerem zarządzającym Kancelarii itB Legal. Na co dzień wspiera przedsiębiorców w kluczowych obszarach regulowanego rynku telekomunikacyjnego, ochrony danych osobowych, prawa umów, prawa nowych technologii, spraw korporacyjnych i dotacji, pomaga przedsiębiorstwom i przedsiębiorcom w sporach gospodarczych oraz przy procesach zakładania, transformacji i sprzedaży (M&A).