Przegląd prawny

Przy określonych ustawowo działaniach inwestorzy nie muszą już uzyskiwać pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. W niektórych przypadkach wystarczy zgłoszenie do konserwatora zabytków.

Kiedy wystarczy zgłoszenie do konserwatora zabytków?

Nowe przepisy określają sytuacje, w których zamiast wcześniejszego uzyskania pozwolenia możliwe jest zgłoszenie.

Zgłoszenia wymagają m.in.:

• wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku,
• zmiana przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z niego,
• umieszczanie na zabytku urządzeń technicznych i tablic reklamowych,
• podejmowanie innych działań, które mogą prowadzić do naruszenia substancji zabytku.

Zmiany mogą mieć znaczenie m.in. przy adaptacji i modernizacji obiektów zabytkowych. Inwestor powinien jednak dokładnie ustalić, czy planowane przez niego prace rzeczywiście kwalifikują się do zastosowania uproszczonej procedury.

Jest to szczególnie istotne, ponieważ prawo budowlane i przepisy dotyczące ochrony zabytków mogą nakładać na inwestora różne, niezależne od siebie obowiązki. Możliwość dokonania zgłoszenia w zakresie ochrony zabytków nie oznacza więc automatycznie braku innych formalności związanych z realizacją inwestycji.

Jeżeli inwestor błędnie uzna, że planowane prace wymagają jedynie zgłoszenia, wojewódzki konserwator zabytków może wnieść sprzeciw.

Milcząca zgoda konserwatora zabytków

Jednym z ważniejszych uproszczeń jest wprowadzenie tzw. milczącej zgody konserwatora zabytków.

Po dokonaniu zgłoszenia do konserwatora zabytków organ ma 60 dni od dnia jego doręczenia na wniesienie sprzeciwu w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli w tym terminie sprzeciw nie zostanie wniesiony, inwestor może rozpocząć planowane prace.

Takie rozwiązanie może ułatwić realizację części inwestycji związanych z obiektami zabytkowymi, w przypadku których dotychczas konieczne było uzyskanie decyzji konserwatora.

Kiedy konserwator zabytków może wnieść sprzeciw?

Wojewódzki konserwator zabytków może wnieść sprzeciw m.in., gdy:

• inwestor błędnie zakwalifikował planowane działania jako podlegające zgłoszeniu,
• zgłoszone roboty naruszają zasady ochrony zabytków,
• planowane działania są niezgodne z uchwałą krajobrazową,
• realizacja prac może doprowadzić do uszkodzenia zabytku.

Dlatego przed rozpoczęciem inwestycji warto prawidłowo ustalić zarówno obowiązki wynikające z przepisów o ochronie zabytków, jak i wymogi, które przewiduje prawo budowlane.

Kiedy nadal potrzebne jest pozwolenie konserwatorskie?

Wprowadzenie procedury zgłoszenia nie oznacza, że pozwolenie konserwatorskie przestaje być wymagane.

Konserwator może wnieść sprzeciw i jednocześnie nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia konserwatorskiego, jeżeli planowane działania mogą prowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia ochrony zabytku, np. jego uszkodzenia lub zniszczenia.

W praktyce inwestor powinien więc jeszcze przed rozpoczęciem prac ustalić, czy wystarczające będzie zgłoszenie do konserwatora zabytków, czy konieczne pozostaje pozwolenie konserwatorskie. Prawidłowa kwalifikacja planowanych działań może mieć istotny wpływ na przebieg całego procesu inwestycyjnego.

Ewelina Grabiec
Radca prawny